Mindfulnes (Farkındalık)

Farkındalık, ‘bilinç’ ile ilişkilendirilen bir kavramdır. Özellikle de psikolojik anlamda gelişmiş, olgunlaşmış insanla özdeşleştirilir. ‘Psikolojik bilinç’, kişinin kendi yaşantı ve davranışlarının nedenlerini analiz edebilmesi, anlamlandırabilmesi, duygu, düşünce ve davranışları arasındaki ilişkileri fark edebilme, kendini inceleyip kendi üzerine düşünebilme yeteneğidir. Fakat “farkındalık”, karmaşık bir kavram olarak içinde farklı boyutları da içermektedir. Söz konusu kavrama yönelik ilginin artmasına rağmen, uluslararası yazının aksine, Türkçe de bu konunun kavramsallaştırılmasına yönelik çalışmalar ve kullanılabilecek ölçekler oldukça azdır. Bu çalışmanın amacı, farkındalık konusunun çeşitli kavramsal boyutlarıyla değerlendirilebilmesi için kavrama yönelik üç farklı ölçeğin Türkçe’ye kazandırılmasıdır. Bu amaçla, Psikolojik Farkındalık Ölçeği (Psychological Mindedness Scale), Bütünleştirici Kendilik Farkındalığı Ölçeği (Integrative Self Awareness Scale) ve Toronto Bilgece Farkındalık Ölçeği (Toronto Mindfulness Scale) ölçekleri seçilmiş ve Türkçe’ye çevrilerek geçerlik (yapı ve kriter geçerlikleri) ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Çalışmanın sonunda Türkçe’ye çevrilen bu üç farkındalık ölçeğinin ülkemizde farkındalık alanında yapılacak çalışmalarda kullanılabileceği düşünülmektedir.

  Psikolojik bilinç, hem sağlıklı bir kişilik yapısını hem de kişinin yeni ortamlara uyumunu kolaylaştırıcı bir özellik olarak görülmektedir (Roxas ve Glenwick, 2014). Ayrıca, erken dönem olumsuz şemalarla olduğu gibi (Cecero, Beitel ve Prout, 2008), yetişkin bağlanması ve yakın ilişkilerdeki ilişki kalitesi ile de bağlantılıdır (Bourne, Berry ve Jones, 2014). Psikolojik bilince sahip kişilerin -çocukluklarında istismara maruz kalmış bile olsalar- yetişkinlik dönemindeki yakın ilişkilerinde kendilerini, tekrarlayıcı şiddete karşı koruyabildikleri gözlenmiştir (Zamir ve Lavee, 2014).

Psikolojik bilincin en önemli boyutu “farkındalık” boyutudur. Bu durumda psikolojik bilinçten söz edildiğinde, kendilik farkındalığı ile de doğru orantıdan bahsedilebilir. Kendilik farkındalığı, kişinin kendisiyle ilgili geçmişte olmuş, şu anda olmakta olan ve gelecekte olabilecek olanların bilincinde olabilmesi şeklinde tanımlandığında, psikolojik bilinç için bir önkoşul (Beitel, Ferrer ve Cecero, 2005), etkili bir psikolojik işleyiş için ise “olmazsa olmaz” değerde bir yeterlilik olarak değerlendirilmektedir.